داشته [ اند . ] اين شخص در ميان خانواده‌اى كه همه از علماء دين بودند ، ديده به دنيا گشود و تحصيلات خود را طبق معمول زمان با خواندن و نوشتن زبان فارسى و تكميل مقدمات عربيت و ادبيت آغاز كرده و در دانشهاى دينى به كمال رسيد و در ادبيات فارسى و عربى هردو توانا شد و به پايه شهرت و معروفيت رسيد . او به پيروى از پدر كه او هم از ملايان و مجتهدين تبريز بوده ، پس از رسيدن به مرحله اجتهاد روى به محراب و منبر آورده و به ارشاد خلق پرداخت . در آن هنگام محمد شاه قاجار پادشاه ايران بود و وليعهدش ناصر الدين ميرزا طبق مرسوم آن زمان واليگرى آذربايجان را به عهده داشت و چون كودكى خردسال بود و به شخصه نمىتوانست به رتق و فتق امور بپردازد ، حسب الامر شاه بهمن ميرزا از جانب وى حكمرانى مىكرد . محمد شاه كه در جستجوى معلمى فاضل و درعين‌حال متقى و شايسته براى فرزند خويش بود ، ميرزا عبد اللطيف طسوجى را از هر جهت براى تعليم و تربيت وليعهد خويش مناسب يافت . گرچه وى در آغاز كار از اين مسئوليت مهم امتناع ورزيد ، اما سرانجام در نهايت علاقمندى و جديت مشغول تدريس و تعليم شاهزاده گرديد و تاديب و تربيت طفلى را كه پنجاه سال در كمال قدرت بر ممالك محروسه ايران سلطنت كرد ، پذيرفت و به كار ناصر الدين شاه بعد و ناصر الدين ميرزاى آن موقع پرداخت و با اين‌كه در آن دوران ملّاباشى ديگرى « 1 » هم وجود داشت ، وى از شاه ايران به اخذ لقب ملاباشى مباهى و مفتخر گرديد و چون به سفر حج رفت و باز آمد ، ملقب به حاج ملاباشى شد و اين سمت را تا پايان عمر حفظ كرد « 2 » ازين پس ميرزا عبد اللطيف كه عهده‌دار كار ديوانى شده بود و ديگر گرد محراب و منبر نگشت و به امر بهمن ميرزا در همين دوران و در دورانى كه قطعا چند سال پيش از 1259 قمرى است ( زيرا نخستين چاپ الف ليله و ليله در همان سال در تبريز صورت گرفته است ) الف ليله و ليله را به يارى شمس الشعرا ميرزا محمد على خان سروش اصفهانى [ 1 ] كه در آن روزگار به ميرزا سروش معروف بود و هنوز لقب شمس الشعرايى و منصب خاصى نداشت ، به فارسى

--> ( 1 ) . ملاباشى اول كه قبل از ميرزا عبد اللطيف اين لقب را داشته ، نامش ملا على اصغر هزارجريبى و معلم عباس ميرزا نايب السلطنه و برادرانش محمد قلى ميرزا و حسنعلى ميرزا بوده ( 1213 ) . ( 2 ) . مرحوم ميرزا محمد على مدرس خيابانى تبريزى ، در جلد سوم كتاب ريحانة الادب به نقل از جلد چهارم الذريعه ، ميرزا محسن خان مظفر الملك را اشتباها ميرزا محمد حسن خان مظفر الملك خوانده و اين‌طور نوشته است : « طسوجى ، ميرزا عبد اللطيف پدر ميرزا محمد حسن خان مظفر الملك از افاضل قرن سيزدهم يا خود اوايل قرن چهاردهم را نيز درك كرده ، چنان‌كه از كتاب مآثر الاثار صنيع الدوله استظهار شده كه گويد وفات او پيش از سال هزار و سيصد و ششم هجرت بوده است از آثار قلمى او ترجمه الف ليلة و ليله است كه از عربى به فارسى بسيار فصيح ترجمه‌اش كرده است . »